Paraguay'da üç milyon müşterili banka battı, esnaf nakitsiz kaldı

Paraguay'da 3 milyondan fazla müşterisi bulunan Ueno Bank'ın çöküşü, Devlet Başkanı Santiago Pena'nın azledilmesine ve başkent Asuncion'daki ana pazar Mercado 4'te ticaretin durmasına yol açtı.

Paraguay'da ülkenin en büyük bankalarından Ueno Bank'ın 3 Kasım'da çökmesi, başkent Asuncion'daki ticaretin kalbi sayılan Mercado 4 pazarında hayatı durma noktasına getirdi.

Ödeme güçlüğü endişeleriyle bankaya el konulmasının ardından on binlerce kişi hesaplarına erişemezken, binlerce öfkeli vatandaş sokaklara döküldü.

Yaşanan kriz, görevini bankaya yasa dışı fayda sağlamak için kullandığı suçlamasıyla Devlet Başkanı Santiago Pena'nın azledilmesine ve tutuklanmasına yol açtı.

Küçük bir finans teknolojisi şirketi olarak kurulan Ueno Bank, kısa sürede devlet emekli maaşlarını ve çeşitli kamu kurumlarının hesaplarını yöneten büyük bir bankaya dönüşmüştü.

Güney Amerika ülkesinin nüfusunun neredeyse yarısına denk gelen 3 milyondan fazla müşterisi olduğunu iddia eden banka, dijital öncelikli modeliyle düşük gelirli kesimleri de kendine çekmişti.

Paraguay Merkez Bankası, bu hafta yaptığı açıklamada, etkilenen tüm mudilere tasarruflarının bir kısmının iade edildiğini duyurdu.

Ancak resmi makamların geri ödeme güvenceleri, başkentteki esnafın yaşadığı derin krizi henüz hafifletmedi. EKONOMİDEKİ DARLAMA SOKAĞA YANSIDI

Bankaya el konulması, ülke genelinde tüketici harcamalarında devasa bir azalmayı tetikledi.

Sektör verilerine göre, ithal ürün satan mağazalarda yüzde 70'e varan satış düşüşleri yaşanırken, süpermarketler başlangıçta yüzde 8 ila yüzde 10 arasında bir gerileme kaydetti.

Finans analisti Amilcar Ferreira, AFP'ye yaptığı açıklamada, belirsizliğin insanları "hayati önemde olmayan harcamalardan kaçınmaya" ittiğini ve "bunun da açıkça tüketimi etkilediğini" söyledi.

Asuncion'da 20 hektardan fazla alana yayılan ve yaklaşık 3 bin satıcının cep telefonundan spor giyime kadar her türlü ürünü sunduğu Mercado 4 pazarı, müşteri bekliyor.

Pazardan 1992'den beri ürün alıp Arjantin sınır kapısında satan Leongino Johnes, "Eskiden burada çok insan olurdu. Burası Paraguay'ın kalbi ve şimdi bakın: Hiçbir şey yok" dedi.

Johnes, "Yıl sonu yaklaştığı için bu durum daha da kötüleşecek. İnsanlar çaresizleşiyor. Herkes gerginleşiyor" diye konuştu. ESNAF DİJİTAL ÖDEMEDEN KAÇIYOR

Pazarda her gün saat 03.00'te kalkarak meyve ve kimyasal madde satan 50 yaşındaki Maria Martinez, satışların dibe vurduğunu belirtti.

Martinez, "İnsanlar gelmiyor çünkü para yok. Hepsi gitti" ifadelerini kullandı.

Bankanın çöküşünün "bizim gibi mütevazı insanları çok sert vurduğunu" aktaran Martinez, "Birçok müşteri elindeki her şeyi kaybetti" dedi ve çoğu ürünün fiyatı sabit kalsa da bazılarının fırladığını ekledi.

Pazardaki ödemelerin "yüzde 70'inin Ueno'dan yapılan transferler olduğunu" kaydeden Martinez, yaşanan travmatik haftanın ardından "banka transferi kabul etmektense satış yapmamayı" tercih edeceğini vurguladı.

Martinez, "Hiçbir şey çözülmese bile" şafak vakti kalkıp işe gitmeye devam edeceğini belirterek, "Tam bir kaosun içindeyiz" dedi. YIRTIK BANKNOTLAR, ÖDENEMEYEN KİRALAR

Dijital ödemelerin yerini yeniden nakit paraya bırakmaya başlamasıyla birlikte pazardaki nakit dolaşımı da değişti.

Giyim ve aksesuar satıcısı Rita Gomez, AFP'ye, "Birdenbire birkaç banknot ortaya çıktı ama hepsi yırtıktı" bilgisini verdi.

Merkez Bankasının iadelerine rağmen satışların açılmamasını değerlendiren Gomez, "İadesini alanların geride kaldıkları faturaları ödemek zorunda kaldığını düşünüyorum" diye konuştu.

Gomez, geçim sıkıntısını şu sözlerle anlattı: "Gün başlamadan önce bile tezgahın parasını ödemek zorundasın. Satış yapamıyorsan ödemeyi hangi parayla yapacaksın?"